Η «επιστροφή ενοικίου» που πιστώθηκε το τελευταίο διάστημα δημιούργησε περισσότερα ερωτήματα απ’ όσα έλυσε. Παρότι η ενίσχυση υποτίθεται πως θα ανακούφιζε οικονομικά τις οικογένειες και τους φοιτητές που επιβαρύνονται με υψηλά μισθώματα, η πραγματικότητα ήταν διαφορετική: χιλιάδες πολίτες είτε δεν είδαν καθόλου χρήματα στον λογαριασμό τους είτε έλαβαν ποσά πολύ μικρότερα από τα αναμενόμενα. Τα λάθη, οι παραλείψεις και οι κακοτεχνίες του συστήματος κατάφεραν να μετατρέψουν μια κοινωνική πολιτική σε πηγή εκνευρισμού και αμφισβήτησης.
Μικρότερα ποσά και καταστάσεις “τύπου λαχείο”
Οι πολίτες ανέφεραν ότι η διαδικασία μοιάζει περισσότερο με… κλήρωση παρά με στοχευμένη ενίσχυση. Άτομα με ίδια μίσθωση και ίδια εισοδηματικά κριτήρια έλαβαν εντελώς διαφορετικά ποσά. Άλλοι δεν έλαβαν τίποτα, χωρίς καμία ειδοποίηση, καμία αιτιολόγηση και καμία δυνατότητα διασταύρωσης.
Τα συνηθέστερα προβλήματα που εντοπίστηκαν:
- Μη καταβεβλημένες ενισχύσεις χωρίς εξήγηση
- Ποσά “ψαλιδισμένα” από τα ανώτατα όρια, ασχέτως πραγματικού μισθώματος
- Λάθη στα στοιχεία IBAN, που πολλοί δεν γνώριζαν πως είχε απορρίψει το σύστημα
- Ασυμφωνίες ανάμεσα σε μισθωτήριο και δήλωση Ε1, που οδήγησαν σε αυτόματο αποκλεισμό
- Περιορισμένη ενημέρωση, με τους πολίτες να μαθαίνουν τι έγινε εκ των υστέρων από τα social media
Σοβαρές παραλείψεις στον σχεδιασμό
Η εφαρμογή της ενίσχυσης έδειξε ένα καίριο πρόβλημα: σε μια χώρα όπου η πλειονότητα των μισθωμάτων ανεβαίνει κάθε χρόνο, το σύστημα στηρίχθηκε αποκλειστικά στις δηλώσεις του 2024 χωρίς διασταύρωση πραγματικών αποδείξεων πληρωμών, αφήνοντας μεγάλα περιθώρια λαθών.
Προστίθεται και το γεγονός ότι το όριο των 800 € λειτουργεί ισοπεδωτικά — κάποιος που πληρώνει 650 € ενοίκιο για φοιτητική κατοικία σε πόλη με υψηλό κόστος ζωής καταλήγει να λαμβάνει ίδιο ποσό με κάποιον που πληρώνει 300 €. Το μέτρο, έτσι, χάνει τον χαρακτήρα της στοχευμένης ανακούφισης και λειτουργεί περισσότερο ως συμβολική «επιδότηση».
“Διορθώστε το ή αφήστε το”
Από τα social media ως τις τοπικές κοινωνίες, τα παράπονα είναι σταθερά:
- «Έχω δηλώσει σωστά μισθωτήριο και δεν πήρα ούτε 1 €».
- «Μας είπαν ότι θα βοηθήσει τις οικογένειες. Το ποσό που πήρα δεν καλύπτει ούτε μια εβδομάδα ενοικίου».
- «Δεν υπάρχει τρόπος να μάθουμε γιατί κόπηκε η ενίσχυση. Είναι σαν να μιλάμε σε τοίχο».
Το επόμενο διάστημα αναμένονται τα εξής:
- Διορθώσεις και επανέλεγχοι:
Ανοίγει νέο παράθυρο για επικαιροποίηση μισθωτηρίων, IBAN και φορολογικών στοιχείων, με στόχο έναν δεύτερο γύρο πληρωμών για όσους έμειναν εκτός. - Πλατφόρμα ενστάσεων:
Παρότι δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα, θεωρείται πιθανό να δοθεί η δυνατότητα κατάθεσης ενστάσεων για αδικαιολόγητους αποκλεισμούς. - Αλλαγές στον υπολογισμό για το 2025:
Εξετάζεται πιο δίκαιο σύστημα με προσαρμογή στις περιοχές υψηλών ενοικίων, διασταύρωση πραγματικών πληρωμών και αναθεώρηση των ανώτατων ποσών. - Συζήτηση για μόνιμη ενίσχυση:
Το μέτρο ενδέχεται να μετατραπεί σε μόνιμο σχήμα στήριξης μισθωτών, κυρίως φοιτητών και χαμηλόμισθων, κάτι που θα επηρεάσει συνολικά την αγορά κατοικίας.
Η επιστροφή ενοικίου, παρότι θετικό μέτρο ως πρόθεση, εφαρμόστηκε με σοβαρά λάθη. Η έλλειψη ενημέρωσης, οι αυτόματοι αποκλεισμοί, τα τυποποιημένα όρια και οι αστοχίες στη διασταύρωση στοιχείων άφησαν πίσω μεγάλο μέρος των δικαιούχων. Η επόμενη φάση θα κρίνει αν το μέτρο θα εξελιχθεί σε πραγματικό εργαλείο κοινωνικής πολιτικής ή θα παραμείνει ένα βιαστικό επίδομα που δημιούργησε περισσότερη δυσαρέσκεια παρά ανακούφιση.
Παντελής Κυδώνης
